న్యూఢిల్లీ, అక్టోబర్ 15 (ట్రైనెట్‌ న్యూస్‌): దేశ సాంకేతిక ప్రగతిలో పరిశ్రమలు సహసృష్టికర్తలుగా ముందుకు రావాలని కేంద్ర శాస్త్ర, సాంకేతిక శాఖ సహాయ మంత్రి (స్వతంత్ర బాధ్యత) డాక్టర్‌ జితేంద్ర సింగ్‌ పిలుపునిచ్చారు. పరిశోధనల రూపకల్పన దశ నుంచే శాస్త్రవేత్తలతో కలిసి పనిచేస్తూ, ఆవిష్కరణలను వాణిజ్య ఉత్పత్తులుగా తీర్చిదిద్దడంలో కీలక పాత్ర పోషించాలని సూచించారు.
న్యూఢిల్లీలోని భారత్‌ మండపంలో గురువారం నిర్వహించిన మూడో ‘ఐఐటీకే సమన్వయ్‌–2026’ కార్యక్రమంలో ఆయన ప్రసంగించారు. ‘అభివృద్ధి చెందుతున్న సాంకేతికతలు–దీర్ఘకాలిక భాగస్వామ్యాలు’ ఇతివృత్తంతో ఐఐటీ కాన్పూర్‌ నిర్వహించిన ఈ కార్యక్రమంలో ప్రభుత్వం, పరిశ్రమలు, విద్యాసంస్థలు, స్టార్టప్‌లు, పరిశోధనా సంస్థల ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు.
పరిశోధనలను ప్రయోగశాలల నుంచి క్షేత్రస్థాయికి, ఆలోచనలను ఆచరణాత్మక ఫలితాలుగా, నమూనాలను ఉత్పత్తులుగా మార్చే ప్రక్రియ వేగవంతం కావాలని మంత్రి అన్నారు. ప్రాజెక్టుల ప్రారంభ దశలోనే వాటి వినియోగ అవకాశాలను గుర్తించడం, ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకునే వ్యాపార నమూనాలను రూపొందించడం, ఉత్పత్తిని విస్తరించడంలో పరిశ్రమలు తోడ్పడాలని పేర్కొన్నారు.
భారత్‌లో శాస్త్రీయ ప్రతిభ, సృజనాత్మకత, ఆవిష్కరణ సామర్థ్యం సమృద్ధిగా ఉన్నాయని జితేంద్ర సింగ్‌ అన్నారు. వీటిని అంతర్జాతీయంగా పోటీపడే సాంకేతికతలుగా మార్చేందుకు మరిన్ని ఆర్థిక వనరులు, పారిశ్రామిక భాగస్వామ్యం అవసరమని చెప్పారు. అధునాతన సాంకేతిక రంగాల్లో దేశీయ, అంతర్జాతీయ పెట్టుబడులను పెంచాలని కోరారు. పరిశ్రమల భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు ఉద్దేశించిన రూ.లక్ష కోట్ల పరిశోధన, అభివృద్ధి, ఆవిష్కరణల నిధిని ప్రస్తావించారు.
శాస్త్రీయ పరిశోధనలకు దాతృత్వ సహకారం అందించడం ఆరాధనతో సమానమని మంత్రి వ్యాఖ్యానించారు. పరిశోధనలు, వైద్యపరమైన ప్రయోగాలకు అందించే ఆర్థిక సహాయం ప్రాణాలను కాపాడే చికిత్సల అభివృద్ధికి దోహదపడుతుందన్నారు. విద్య, ఇతర సామాజిక కార్యక్రమాలతోపాటు శాస్త్ర పరిశోధనలను కూడా దాతలు సమాజసేవకు ముఖ్యమైన మార్గంగా గుర్తించాలని సూచించారు.
కృత్రిమ మేధ, క్వాంటమ్‌ సాంకేతికత, బయోటెక్నాలజీ రంగాల ద్వారా రాబోయే పారిశ్రామిక విప్లవానికి నాయకత్వం వహించే అవకాశం భారత్‌కు ఉందని పేర్కొన్నారు. గతంలో ఇతర దేశాల్లో అభివృద్ధి చెందిన సాంకేతికతలను అనుసరించిన భారత్‌.. ఇప్పుడు కొత్త సాంకేతిక పరిణామాలను రూపుదిద్దే స్థాయికి ఎదుగుతోందన్నారు. జీనోమ్‌ ఇండియా వంటి కార్యక్రమాలు ఇందుకు తోడ్పడుతున్నాయని చెప్పారు.
అంతరిక్ష రంగంలో ప్రైవేటు భాగస్వామ్యానికి అవకాశాలు కల్పించిన తరువాత స్పేస్‌ స్టార్టప్‌ల సంఖ్య 400 దాటిందని మంత్రి తెలిపారు. దేశ అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రస్తుతం సుమారు 9 బిలియన్‌ డాలర్లుగా ఉందని, ఈ దశాబ్దం చివరికి 45 బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరుతుందన్న అంచనాలు ఉన్నాయని వివరించారు. దేశవ్యాప్తంగా స్టార్టప్‌ల సంఖ్య సుమారు 2.5 లక్షలకు చేరిందని పేర్కొన్నారు.
దేశీయ తయారీ, స్వదేశీ సాంకేతిక అభివృద్ధి, వనరుల సమర్థ వినియోగంతోనే దీర్ఘకాలిక స్వావలంబన సాధ్యమని జితేంద్ర సింగ్‌ స్పష్టం చేశారు. శాస్త్ర, సాంకేతిక స్వావలంబన అంతర్జాతీయ వేదికపై భారత్‌ స్థానాన్ని, వ్యూహాత్మక స్వతంత్రతను ప్రభావితం చేస్తుందన్నారు. 2047 నాటికి 100 గిగావాట్ల అణువిద్యుత్‌ సామర్థ్యం, 2070 నాటికి నికర శూన్య ఉద్గారాల లక్ష్యాలను చేరుకోవడంలో నిరంతర ఆవిష్కరణలు కీలకమని చెప్పారు.
ఐఐటీకే సమన్వయ్‌ వంటి వేదికల్లో జరిగే చర్చలు దీర్ఘకాలిక భాగస్వామ్యాలు, పెట్టుబడులు, కొలవగల ఫలితాలకు దారితీయాలని సూచించారు. కార్యక్రమంలో ఐఐటీ కాన్పూర్‌ డైరెక్టర్‌ ప్రొఫెసర్‌ మణీంద్ర అగర్వాల్‌, డిప్యూటీ డైరెక్టర్‌ ప్రొఫెసర్‌ బ్రజ్‌ భూషణ్‌, రిసోర్సెస్‌ అండ్‌ అలుమ్ని డీన్‌ ప్రొఫెసర్‌ అమేయ్‌ కర్కరే తదితరులు పాల్గొన్నారు.
