వ్యవసాయంలో కృత్రిమ మేధస్సు జోడించాలి: కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి

ట్రై నెట్ న్యూస్26వ ఆగస్టు 2026

భారతదేశం వ్యవసాయ ప్రధాన దేశం. దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వ్యవసాయం వెన్నెముకగా నిలుస్తోంది. కోట్లాది మంది రైతులు నేరుగా, పరోక్షంగా వ్యవసాయ రంగంపై ఆధారపడి జీవనం సాగిస్తున్నారు. అయితే మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా వ్యవసాయ రంగంలోనూ ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని విస్తృతంగా వినియోగించాల్సిన అవసరం ఉందని కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా వ్యవసాయ రంగంతో కృత్రిమ మేధస్సు (ఏఐ)ని అనుసంధానం చేయడం ద్వారా రైతులకు మరింత ప్రయోజనం చేకూరుతుందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

వాతావరణంలో చోటుచేసుకుంటున్న అనూహ్య మార్పులు, పంటలకు వచ్చే కొత్త రకాల తెగుళ్లు, పెరుగుతున్న సాగు వ్యయం, నీటి కొరత, మార్కెట్ ధరల్లో హెచ్చుతగ్గులు వంటి సమస్యలు రైతులను తీవ్రంగా ఇబ్బంది పెడుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో కృత్రిమ మేధస్సు ఆధారిత సాంకేతికత రైతులకు సరైన సమయంలో సరైన సమాచారం అందించగలదని కేంద్ర మంత్రి తెలిపారు.

కృత్రిమ మేధస్సు ద్వారా వాతావరణ పరిస్థితులను ముందుగానే విశ్లేషించి రైతులకు హెచ్చరికలు ఇవ్వవచ్చు. వర్షపాతం, ఉష్ణోగ్రత, గాలుల వేగం వంటి అంశాలను పరిశీలించి ఏ పంట వేయాలి, ఎప్పుడు వేయాలి, ఎంత నీరు అవసరం వంటి విషయాల్లో రైతులకు ఉపయోగకరమైన సూచనలు అందించవచ్చు. దీంతో ప్రకృతి వైపరీత్యాల వల్ల కలిగే నష్టాన్ని కొంతవరకు తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది.

పంటలకు వచ్చే తెగుళ్లు, వ్యాధులను గుర్తించడంలోనూ కృత్రిమ మేధస్సు కీలక పాత్ర పోషించగలదు. రైతులు తమ పంటల ఫోటోలను ప్రత్యేక సాంకేతిక వ్యవస్థలో నమోదు చేస్తే, పంటకు వచ్చిన సమస్యను గుర్తించి అవసరమైన చర్యలను సూచించే అవకాశం ఉంది. దీనివల్ల వ్యాధి తీవ్రతను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించి పంటలను కాపాడుకోవచ్చు.

నీటి వినియోగంలో కూడా కృత్రిమ మేధస్సు ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది. ప్రతి పంటకు అవసరమైన నీటి పరిమాణాన్ని అంచనా వేసి, ఎప్పుడు నీరు పెట్టాలో రైతుకు సూచనలు అందించవచ్చు. భూగర్భ జలాల పరిరక్షణకు ఇది ఉపయోగపడుతుంది. ముఖ్యంగా నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాల్లో సూక్ష్మ సేద్యం, సాంకేతిక ఆధారిత నీటి నిర్వహణకు ఏఐ దోహదపడుతుంది.

నేల పరీక్షలు, పంటల ఎంపిక, ఎరువుల వినియోగం వంటి అంశాల్లో కూడా కృత్రిమ మేధస్సు రైతులకు మార్గదర్శకంగా ఉంటుంది. భూమి స్వభావం, నేలలోని పోషకాలు, వాతావరణ పరిస్థితులు వంటి వివరాలను విశ్లేషించి ఏ పంటకు ఏ రకమైన ఎరువులు అవసరమో సూచించవచ్చు. తద్వారా అనవసరంగా ఎరువులు, పురుగుమందులు వాడటాన్ని తగ్గించవచ్చు. దీనివల్ల సాగు ఖర్చు తగ్గడంతో పాటు పర్యావరణ పరిరక్షణకు కూడా మేలు జరుగుతుంది.

వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల మార్కెటింగ్‌లోనూ ఏఐ సాంకేతికతను వినియోగించవచ్చు. మార్కెట్‌లో వివిధ పంటలకు ఉన్న డిమాండ్, ధరల పరిస్థితి, భవిష్యత్ అవసరాలను అంచనా వేసి రైతులకు ముందస్తు సమాచారం అందించవచ్చు. దీని ద్వారా ఏ పంటకు మార్కెట్‌లో మంచి డిమాండ్ ఉందో రైతులు తెలుసుకుని సాగు ప్రణాళిక రూపొందించుకునే అవకాశం ఉంటుంది.

అయితే కృత్రిమ మేధస్సు సాంకేతికత నిజమైన అర్థంలో రైతులకు చేరాలంటే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలను మరింత బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. రైతులకు సులభంగా అర్థమయ్యే భాషలో సాంకేతిక సమాచారం అందించాలి. స్మార్ట్‌ఫోన్ వినియోగం, డిజిటల్ సేవలపై రైతులకు శిక్షణ ఇవ్వాలి. వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు, పరిశోధనా సంస్థలు, ప్రభుత్వ శాఖలు కలిసి రైతులకు అనువైన ఏఐ వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేయాలి.

చిన్న, సన్నకారు రైతులు కూడా ఈ సాంకేతిక విప్లవం ప్రయోజనాలను పొందేలా ప్రభుత్వాలు ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకోవాలి. కేవలం పెద్ద రైతులు, కార్పొరేట్ సంస్థలకే పరిమితం కాకుండా ప్రతి రైతు వద్దకు కృత్రిమ మేధస్సు సేవలు చేరాలి. రైతుల అనుభవాన్ని ఆధునిక సాంకేతికతతో కలిపినప్పుడే వ్యవసాయ రంగంలో నిజమైన పురోగతి సాధ్యమవుతుంది.

భవిష్యత్ భారత వ్యవసాయం సంప్రదాయ జ్ఞానంతో పాటు ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని సమన్వయం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. కృత్రిమ మేధస్సును వ్యవసాయంతో అనుసంధానం చేయడం ద్వారా తక్కువ ఖర్చుతో అధిక దిగుబడులు సాధించడం, పంట నష్టాలను తగ్గించడం, రైతుల ఆదాయాన్ని పెంచడం సాధ్యమవుతుంది.

కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి చేసిన ఈ సూచన భారత వ్యవసాయ రంగ భవిష్యత్తుకు దిశానిర్దేశం చేసేలా ఉంది. రైతు చేతిలో నాగలి ఉన్నట్లే, నేటి ఆధునిక యుగంలో అతని చేతిలో సాంకేతిక పరిజ్ఞానం కూడా ఉండాలి. వ్యవసాయంతో ఏఐని జోడించడం ద్వారా భారత రైతుకు మరింత భద్రత, అధిక దిగుబడి, మెరుగైన ఆదాయం అందే మార్గం సుగమమవుతుందని ఆశించవచ్చు.